22-03-2025, 00:13
Prawo czarodziejów i Magiczny Rząd Wielkiej Brytanii
Przed rokiem 1707 organizacją magicznego świata zajmowała się Rada Czarodziejów, będąca natenczas jedyną instytucją regulującą prawa czarodziejów. Zapisy Międzynarodowego Kodeksu Tajności Czarów, podpisane w 1689, oficjalnie uchwalone zaś w 1692 roku, podważyły istnienie funkcjonującej od średniowiecza Rady Czarodziejów, a na jej miejsce powołano organ Ministerstwa Magii, którego głównym celem stało się surowe egzekwowanie praw uchwalonych w wyżej wspomnianym kodeksie. Ten głosił, że każdy Minister Magii jest odpowiedzialny za ukrywanie obecności magicznej społeczności na terenie własnego kraju. Każdy minister ponosi m.in. odpowiedzialność za: kontrolę nad magicznymi stworzeniami, ukrywanie przejawów magii wśród niepełnoletnich i regulację kwestii jawności świata czarodziejów. Kieruje on również całą organizacją i odpowiada za pracę wszystkich wewnętrznych jednostek Ministerstwa Magii, a także za kontakt z mugolskim premierem.Pogwałcenia Kodeksu wiążą się z możliwością stosowania zróżnicowanych kar wobec osób łamiących jego postanowienia.
Inne państwa, takie jak Niemcy czy Bułgaria, również mają swoje ministerstwa. Internacjonalną współpracę między nimi reguluje Międzynarodowa Konfederacja Czarodziejów — organizacja zrzeszająca przedstawicieli państw członkowskich, na czele której stoi Najwyższa Szycha MKC (obecnym przywódcą jest Albus Dumbledore). Do podstawowych celów organizacji należą: ustanawianie ogólnych praw czarodziejów i ich egzekwowanie, zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami czarodziejów. W Wielkiej Brytanii członków MKC wybiera się z ramienia decyzji Wizengamotu oraz Ministra Magii. Zarówno Gellert Grindelwald, jak i Czarny Pan, pozostają przeciwnikami organizacji i postulują za jej zniesieniem.
Model organizacji magicznego państwa brytyjskiego pozostaje niezależny od struktur znanych mugolom, chociaż obecna władza sympatyzuje z wizją nawiązania z nimi w przyszłości oficjalnej współpracy. Pomysł ten uważany jest za kontrowersyjny z uwagi na to, że narusza zapisy Międzynarodowego Kodeksu Tajności Czarów.
Funkcjonowanie Magicznego Rządu Wielkiej Brytanii określa zasada trójpodziału władz. Warto jednak przy tym zaznaczyć, że w prawie czarodziejów nie respektuje się zasady incompatibilitas, mającej na celu zapobieganiu skupiania w jednym ręku dwóch lub kilku intratnych urzędów; w praktyce znaczy to więc tyle, że dygnitarze mają (ograniczoną) możliwość kumulowania piastowanych urzędów (np. członek Izby Lordów/Izby Gmin, czy Minister Magii może być zarazem sędzią Wizengamotu).
Władza ustawodawcza
Składa się na nią dwuizbowy, magiczny parlament, którego podstawową funkcją jest stanowienie, w drodze procedury legislacyjnej, aktów prawnych — ustaw i dekretów decydujących o zasadach funkcjonowania podstawowych dziedzin życia czarodziejów i istot magicznych, w tym regulujących również działalność: Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie, Klinikę Magicznych Chorób i Urazów Szpitala Świętego Munga oraz brytyjskiego rynku towarowego (na który składają się: drobne i zmonopolizowane ośrodki rzemieślnicze, konkurencyjne mikroprzedsiębiorstwa w sektorze usług, oraz wysoko konkurencyjna produkcja masowa). Parlament (jego organy) decyduje w sposób samodzielny o podjęciu działań (prac) w zależności od własnej oceny potrzeb w tym względzie; pozostaje niezależny od władzy wykonawczej i sądowniczej. Posiedzenia parlamentu odbywają się w pełnym składzie, z udziałem obu izb, chyba że jedna z nich uprzednio zgłosi wniosek o konieczność doraźnego przeprowadzenia obrad w okrojonym gronie, bez uczestnictwa drugiej. Władzę ustawodawczą w świecie czarodziejów sprawują:- Izba Lordów — liczy 28 członków. Nie jest to ciało wybieralne, jego skład i struktura są uwarunkowane wielowiekową tradycją. Zgodnie z prawem ustanowionym w 1707 roku, członkiem Izby Lordów dożywotnio staje się głowa każdego rodu uwzględnionego w Skorowidzu czystości krwi. Po jego śmierci funkcję tę dziedziczy kolejny nestor z mianowania.
- Izba Gmin — liczy 61 członków, w tym: 7 Szefów Departamentów Ministerstwa Magii oraz 54 namiestników hrabstw wyłonionych drogą czteroprzymiotnikowych (powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych), lokalnych wyborów, w których prawo głosu ma każdy pełnoletni czarodziej zamieszkujący tereny danej jednostki administracyjnej. Funkcja namiestnika przysługuje zwycięzcy wyborów na czas określony kadencją (2 lata).
Skład obydwu izb tym samym wynosi w sumie 89 członków, którym przysługują mandaty przedstawicielskie (upoważnienia do działania w imieniu całej społeczności czarodziejów). Mandaty nadają członkom izb prawo do przedstawiania opinii i głosowania nad kwestiami będącymi przedmiotem debaty i dyskusji. Mandaty przynależne członkom Izby Lordów wykazują się podwójną ważnością względem mandatów przynależnych członkom Izby Gmin; nie różnicują ich jednak kompetencje. W sprawach wymagających głosowania — takich jak uchwalanie nowych ustaw czy mianowanie nowego Ministra Magii — decyzje zapadają zwykłą większością głosów, czyli ponad połową (½ + 1) ustawowej liczby członków danego organu (w tym wypadku wynoszącej 89 osób). Ustawy uchwalane oraz proponowane w parlamencie projekty znaleźć można w tym temacie.
Rozkład sił politycznych w magicznym parlamencie
W obrębie dwuizbowego parlamentu magicznego dominują trzy główne nurty polityczne. Nie można nazwać ich partiami w dosłownym tego słowa znaczeniu (choćby i z uwagi na nierówność ważności mandatów czy zróżnicowanie w kadencjach polityków wynikające z niejednoznaczności w sposobie ich mianowania), członkowie parlamentu naturalnie przyjmują jednak pozycję postulowaną przez kluby parlamentarne, zwykle kierując się względami ideologiczno-programowymi, w przypadku namiestników wyłonionych drogą wyborów – obietnicami złożonymi wyborcom podczas kampanii. Poniższy spis odzwierciedla te postawy, precyzując wizje lansowane podczas obrad przez każde stronnictwo.Partia Magia i Tradycja
Bastion wielowiekowej tradycji, hierarchii i autorytaryzmu magicznego. Tradycyjnie związana z ideologią czystości krwi; wykazuje silną reprezentację w Izbie Lordów, której skład jest dziedziczny i uwarunkowany wielowiekową tradycją. Stanowiła największą siłę w erach wcześniejszych ministrów.Wiodące postulaty
Czystość krwi i separacja: Surowe egzekwowanie Kodeksu Tajności, motywowane nie tyle ochroną mugoli, co dbałością o odizolowanie magicznego świata przed wpływami zewnętrznymi (mugolskimi) i wewnętrznymi (mugolakami). Postuluje się marginalizację mugolaków (i ich spraw) w strukturach Ministerstwa Magii (w tym likwidację Urzędu Łączności z Mugolami oraz Komisji ds. Mugoli) oraz innych instytucjach publicznych.
Prawa istot magicznych: Tradycyjne, hierarchiczne podejście do istot magicznych, często postrzeganych jako podrzędne i wymagające ścisłej kontroli (gobliny, olbrzymy, skrzaty domowe).
Ekonomia: Poparcie wolnorynkowego kapitalizmu, minimalnej regulacji rynków przez Ministerstwo Magii oraz wsparcia dla monopolistycznych i prywatnych przedsiębiorstw kontrolowanych przez stare, czarodziejskie rody. Postuluje niskie podatki i swobodę inwestycji oraz ograniczenie funkcji zarządczych goblinów w zakresie działalności międzynarodowej sieci Banków Gringotta (próba sprywatyzowania i przeniesienia strategicznego nadzoru pod kuratelę czarodziejów).
Edukacja i elitarność: Chęć zachowania tradycyjnej hierarchii społecznej i edukacyjnej, sprzeciwianie się uniwersalizacji dostępu do wiedzy i władzy. Ograniczenie wpływu mugolaków (w tym reforma programu nauczania w Hogwarcie, proponująca usunięcie przedmiotu mugoloznawstwa) i niższych warstw na uczelnie wyższe, takie jak Evershire College, preferując wsparcie stypendialne wyłącznie dla czystokrwistej arystokracji i rodów o udokumentowanym rodowodzie. Utrzymanie obecnej, surowej struktury Wizengamotu, co ma gwarantować szybkie i bezwzględne egzekwowanie prawa w sprawach o wysokiej szkodliwości. Zdecydowany sprzeciw wobec reform mających na celu demokratyzację procesów lub wprowadzenie praw obrońcy.
Koalicja Wspólnego Dziedzictwa
Nurt progresywny i lewicowy, promujący równość oraz sprzyjający wizjom współpracy z mugolami. Jej siła koncentruje się wśród namiestników hrabstw w Izbie Gmin, wyłanianych w drodze wyborów powszechnych.Wiodące postulaty
Współpraca z mugolami: Poparcie dla rewizji Kodeksu Tajności Czarów i nawiązania oficjalnej, choć kontrolowanej, współpracy z mugolskim rządem. Uznają, że izolacja magicznego świata jest nieefektywna i archaiczna.
Edukacja i równość: Wprowadzanie reform edukacyjnych (Hogwart) i promowanie większej liczby mugolaków oraz czarodziejów z mniej zamożnych rodzin do zdobywania wyższego wykształcenia na Evershire College of Arcane Arts. Chęć zreformowania Wizengamotu oraz Służb Administracyjnych Wizengamotu w celu zwiększenia przejrzystości procesów oraz wzmocnienia praw oskarżonych.
Prawa istot magicznych: Aktywne dążenie do pełnego równouprawnienia innych członków magicznej społeczności, np. nadanie praw politycznych goblinom, wywalczenie praw pracowniczych dla skrzatów domowych.
Ekonomia: Partia ta opowiada się za modelem socjalistycznym i silnym interwencjonizmem państwowym. Postuluje znacjonalizowanie kluczowych, strategicznych obszarów, wysokie podatki dla bogatych rodów błękitnokrwistych oraz silne wsparcie publiczne dla uboższej klasy społeczeństwa i placówek/instytucji pokroju Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie czy Szpitala Świętego Munga.
Brytyjskie Stronnictwo Czarodziejskie
Ugrupowanie w teorii centrowe, lecz w praktyce często odgrywające rolę języczka u wagi, zdolnego do przyłączenia się do siły aktualnie dominującej. Charakteryzuje się pragmatyzmem i oportunizmem politycznym. Ich ideologia jest elastyczna, a celem jest zazwyczaj utrzymanie wpływów i wprowadzanie zmian stopniowo.Wiodące postulaty
Status quo z korektami: Nie są za zniesieniem Kodeksu Tajności, ale za jego modernizacją i pragmatycznym traktowaniem. Obecnie popierają stopniowe otwieranie się na mugoli tam, gdzie może to przynieść korzyści (np. w zakresie mugolskiej technologii).
Biurokratyczna efektywność: Nacisk na reformę administracji ministerstwa, eliminację korupcji (choć sami bywają podatni na układy) i usprawnienie działania departamentów bez radykalnej zmiany ustroju.
Ekonomia: Stoją na stanowisku gospodarki mieszanej. Popierają wolny rynek, ale z silnymi regulacjami państwowymi mającymi zapobiegać korupcji i monopolom.
Władza wykonawcza
Zgodnie z magicznym prawem, władzę wykonawczą w Wielkiej Brytanii sprawuje Minister Magii (posiadający prawo do powołania osobistego Personelu Pomocniczego) w kadencji na czas nieokreślony. Nie posiada on własnych kompetencji w zakresie stanowienia ustaw i dekretów, ale ma prawo decydowania o składzie członkowskim magicznego sądu Wizengamotu. Minister Magii pełni jednak przede wszystkim funkcję reprezentacyjną. Wybory nowego Ministra Magii zawsze ustanawiane są z ramienia dwuizbowego parlamentu; jego powołanie następuje w drodze odgórnego mianowania. W przypadku wskazania więcej niż jednego kandydata (lub innych, dowolnych sporów w rozstrzygnięciu kwestii kandydatury) urząd obejmuje ten, który otrzyma przeważającą liczbę głosów — ich wartość pozostaje równoznaczna dla członków obydwu izb.Instytucją poboczną władzy wykonawczej może być, powoływany na życzenie Ministra Magii, Personel Pomocniczy. Jego skład jest zmienny, wśród stałych stanowisk wyróżnić można jednak m.in.: Doradcę Ministra Magii, Sekretarkę Ministra Magii, Starszego Podsekretarza Ministra Magii, Młodszego Asystenta Ministra Magii.
Obecnym Ministrem Magii jest Nobby Leach — pierwszy w dziejach mugolak powołany na to stanowisko. Swój urząd objął w marcu 1962 roku.
Władza sądownicza
Strukturą organizującą magiczny wymiar sprawiedliwości jest czarodziejski sąd Wizengamot, liczący 50 członków. Do jego zadań należy decydowanie o losach czarodziejów, którzy na terenie Wielkiej Brytanii złamali zapisy prawa magicznego. Historia Wizengamotu jest dłuższa od historii Ministerstwa Magii, ten istniał bowiem już od czasów średniowiecza i funkcjonował równolegle z instytucją Rady Czarodziejów. Skład Wizengamotu ustalany jest przez Ministra Magii. Na czele sądu stoi Naczelny Mag Wizengamotu (jego funkcję pełnić może również sam Minister Magii), stałym członkiem rozpraw musi być również szef Departamentu Przestrzegania Prawa Czarodziejów. Liczebność składu podczas przesłuchań zależna jest od wagi omawianej sprawy, najczęściej jednak obraduje się w niepełnym zespole. Wizengamot bowiem nie ma obowiązku stawiać się w całym składzie na rozprawy — członkowie przychodzą na nie przeważnie w zależności od swojego zainteresowania sprawą. Tym samym wyrok może być właściwie wydany wyłącznie przez dwie osoby obowiązkowo uczestniczące w rozprawie — Naczelnego Maga i szefa Departamentu Przestrzegania Prawa Czarodziejów.Prawem — i zarazem też obowiązkiem — członków Wizengamotu jest jednoczesne pełnienie roli oskarżyciela oraz sędziego, w pierwszej kolejności zadającego podejrzanemu dostateczną liczbę pytań. Udzielone przez oskarżonego odpowiedzi decydują o formule wyroku ogłaszanego demokratycznie poprzez wolę sędziów uczestniczących w rozprawie. Oskarżony samodzielnie występuje w własnym imieniu podczas rozprawy, nie przysługuje mu też obrońca sensu stricto. Karta Praw Wizengamotu przyznaje jednak oskarżonemu prawo do powołania świadków obrony. Sędziowie Wizengamotu, w razie potrzeby, mogą powołać także postronnych świadków oskarżających.
Przewodnim mottem Wizengamotu jest sentencja ignorantia iuris neminem excusat (‘nieznajomość prawa nikogo nie usprawiedliwia’).
Służby Administracyjne Wizengamotu
W świecie czarodziejów, gdzie Wizengamot pełni funkcję Sądu Najwyższej Instancji, zajmującego się wyłącznie sprawami karnymi o wysokiej szkodliwości (takimi jak: naruszenie Międzynarodowego Kodeksu Tajności Czarów, użycie Zaklęć Niewybaczalnych, morderstwo etc.), istnieje odrębny, mniej formalny system rozstrzygania sporów cywilnych: Służby Administracyjne Wizengamotu.Służby Administracyjne to zbiór urzędników i biurokratów, do których kompetencji należy rozstrzyganie spraw w trybie postępowania cywilnego. Mowa tu o zagadnieniach ściśle regulujących życie społeczne i majątkowe czarodziejów, takich jak: sprawy spadkowe, alimentacyjne, własność nieruchomości oraz spory dotyczące zniesławienia lub drobnych naruszeń prywatnych.
Postępowania cywilne prowadzone przez Służby Administracyjne charakteryzują się ułomnością, brakiem ścisłego nadzoru i znaczną podatnością na korupcję oraz nepotyzm.
Funkcjonowanie służb
Brak równowagi stron: W systemie tym nie ma pełnomocników, obrońców sensu stricto ani radców prawnych. Czarodziej musi samodzielnie występować w swojej sprawie i przekonać urzędnika do swoich racji, wraz z wnioskiem/pozwem dostarczając dowody potwierdzające rację własnej strony w podejmowanym sporze. Z tego powodu proces bywa wysoce konfrontacyjny i zniechęca czarodziejów do dochodzenia sprawiedliwości tą drogą; stronniczo podchodzi się do traktowania interesów stron w sporze.
Procedura: Postępowanie ogranicza się głównie do zbierania stosownej dokumentacji oraz przesłuchania zaangażowanych stron (i ewentualnych świadków). Poza urzędnikami Służb nikt nie ma dostępu do przebiegu sprawy.
Ryzyko i koszty: Wniesienie sprawy jest kosztowne, a wynik często daleki od sprawiedliwości. Czarodzieje z reguły unikają tej drogi, preferując rozstrzyganie niesnasek w drodze pojedynków na zaklęcia lub wręcz, które rzadko niosą za sobą poważne konsekwencje prawne, chyba że uszczerbek na zdrowiu jest na tyle poważny lub dotyczy czołowej figury magicznego świata, że sprawa trafia do Wizengamotu.
Transfer do Wizengamotu: Choć Służby Administracyjne są niższą instancją, sprawy mogą zostać skierowane do samego Wizengamotu, jeśli dotyczą osób wpływowych, bogatych lub gdy stopień ich szkodliwości czynu zabronionego (np. w przypadku kradzieży znaczącej kwoty) zostaje uznany za zagrażający systemowi. Niemniej jednak dla szarego obywatela system ten jest łatwy do manipulacji przez przeciwną stronę, która jest w stanie zaoferować urzędnikom wyższą łapówkę lub ma odpowiednie znajomości.
